رژیم کم کربوهیدرات

اگر بارها رژیم گرفته‌اید، وزن کم کرده‌اید و بعد از مدتی دوباره همان وزن برگشته، احتمالاً مشکل اصلی‌تان «کمبود اراده» نیست؛ مشکل، نوسان هورمون انسولین و مقاومت بدن نسبت به آن است.

رژیم کم کربوهیدرات (Low Carb) دقیقاً از همین نقطه شروع می‌کند:

با کاهش کربوهیدرات دریافتی، نوسان قند خون و ترشح انسولین کمتر می‌شود و بدن به‌جای ذخیره‌سازی چربی، به سمت مصرف آن حرکت می‌کند.

این رژیم صرفاً یک الگوی محدودکننده نیست؛ ابزاری برای تنظیم مستقیم متابولیسم و هورمون‌هایی است که وزن، اشتها و سطح انرژی روزانه شما را کنترل می‌کنند.

توصیه میکنیم برای درک بهتر موضوع رژیم کم کربوهیدرات به ویدیوی مربوطه در سایت و یوتیوب ما مراجعه بفرمایید و اگر سوال، تجربه و پیشنهادی دارید در کامنت‌ها با بقیه دوستان به اشتراک بگذارید.

رژیم کم کربوهیدرات چیست؟

رژیم کم کربوهیدرات (Low-Carbohydrate Diet) به‌طور کلی به الگویی غذایی گفته می‌شود که در آن سهم کربوهیدرات از کل انرژی روزانه، به‌طور محسوسی نسبت به رژیم‌های معمول کاهش می‌یابد و جای آن با پروتئین و چربی پر می‌شود.

برخلاف تصور رایج، «کم‌کربوهیدرات» یک عدد ثابت نیست؛ بسته به هدف و شدت رژیم، چند نسخه‌ی مختلف از آن وجود دارد:

رژیم کم‌کربوهیدرات ملایم (Moderate LCD)

حدود ۱۰۰ تا ۱۳۰ گرم کربوهیدرات در روز، یا کمتر از ۲۶ درصد کل کالری دریافتی.

این نسخه برای اکثر افراد نقطه‌ی شروع مناسبی است.

رژیم کم‌کربوهیدرات پرچرب (LCHF) و اتکینز

در فاز شروع، کربوهیدرات تا حدود ۲۰ گرم در روز محدود می‌شود و به‌تدریج در فازهای بعدی افزایش می‌یابد.

رژیم کتوژنیک (Ketogenic)

سخت‌گیرانه‌ترین نسخه، با کربوهیدرات ۲۰ تا ۵۰ گرم در روز (معادل ۵ تا ۱۰ درصد کالری)، درحالی‌که حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد انرژی از چربی تأمین می‌شود.

هدف این نسخه رساندن بدن به حالت کتوز (Ketosis) است؛ یعنی سوزاندن چربی به‌جای گلوکز به‌عنوان سوخت اصلی.

نکته‌ی کلیدی که این رژیم را از یک رژیم لاغری معمولی متمایز می‌کند، تمرکز آن روی «کیفیت سوخت بدن» است، نه فقط «تعداد کالری».

وقتی کربوهیدرات کاهش می‌یابد، سطح انسولین پایه پایین می‌آید؛ و چون انسولین هورمون اصلی ذخیره‌سازی چربی است، افت آن به بدن اجازه می‌دهد راحت‌تر به چربی‌های ذخیره‌شده دسترسی پیدا کند.

همین مکانیسم باعث می‌شود این رژیم، فراتر از کاهش وزن ساده، روی شاخص‌های متابولیک مثل قند ناشتا، هموگلوبین A1c، تری‌گلیسیرید و HDL هم اثر مثبت بگذارد؛ موضوعی که در متاآنالیزهای اخیر روی بیماران دیابتی و افراد دارای اضافه‌وزن به‌روشنی دیده شده است .

رژیم کم‌کربوهیدرات را نباید با رژیم بدون کربوهیدرات اشتباه گرفت. حتی سخت‌گیرانه‌ترین نسخه‌ی کتوژنیک هم معمولاً حداقل ۲۰ گرم کربوهیدرات (عمدتاً از سبزیجات فیبردار) را مجاز می‌داند، چون فیبر برای سلامت روده و تنظیم قند خون ضروری است.

تفاوت اصلی این رژیم با الگوهای رایج‌تری مثل رژیم مدیترانه‌ای یا رژیم کم‌چرب، در منبع اصلی انرژی روزانه است: در رژیم کم‌کربوهیدرات، چربی و پروتئین جایگزین نان، برنج، غلات و شکر می‌شوند.

از منظر هورمونی، این رژیم به‌ویژه برای کسانی که مقاومت به انسولین، پیش‌دیابت، سندروم متابولیک یا سندروم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS) دارند، می‌تواند مسیر تنظیم مجدد متابولیسم را کوتاه‌تر کند؛ چون بخش زیادی از چالش این افراد، نه کمبود انرژی، بلکه ترشح بیش‌ازحد انسولین در پاسخ به کربوهیدرات است.

به همین دلیل، رژیم کم‌کربوهیدرات را بیشتر باید یک «استراتژی تنظیم هورمونی» در نظر گرفت تا صرفاً یک رژیم لاغری کوتاه‌مدت.

میوه‌های مجاز در رژیم لوکرب 🍓

یکی از رایج‌ترین سوالاتی که مراجعین درباره‌ی رژیم لوکرب می‌پرسند این است: «پس میوه چی؟» خبر خوب این است که رژیم کم کربوهیدرات به معنای حذف کامل میوه نیست؛ بلکه به معنای انتخاب هوشمندانه‌ی میوه‌هایی است که شاخص گلایسمی (GI) پایین‌تری دارند و قند خون را به‌آرامی بالا می‌برند، نه به‌صورت ناگهانی.

شاخص گلایسمی نشان می‌دهد یک ماده‌ی غذایی با چه سرعتی روی قند خون اثر می‌گذارد. میوه‌هایی که GI زیر ۵۵ دارند، برای رژیم لوکرب گزینه‌ی مناسب‌تری هستند، چون هم فیبر و آنتی‌اکسیدان می‌دهند و هم اوج ناگهانی انسولین ایجاد نمی‌کنند.

مروری نظام‌مند روی نوزده کارآزمایی بالینی نشان داد مصرف میوه در حجم متعادل، نه‌تنها کنترل قند خون افراد دیابتی را بدتر نمی‌کند، بلکه در برخی موارد به بهبود شاخص‌های متابولیک هم کمک می‌کند؛ به شرط آنکه نوع و میزان مصرف میوه درست انتخاب شود.

میوه‌های مجاز و کم‌کربوهیدرات‌تر که می‌توانید در وعده‌های روزانه‌ی رژیم لوکرب بگنجانید:

• توت‌فرنگی، تمشک، بلوبری و شاه‌توت (خانواده‌ی توت‌ها به دلیل فیبر بالا و قند کم، بهترین گزینه هستند)
• گریپ‌فروت
• گیلاس و آلبالو
• هلو و شلیل
• سیب (ترجیحاً با پوست، به دلیل فیبر بیشتر)
• گلابی
• زردآلو
• آلو

هر کدام از این میوه‌ها معمولاً در هر وعده (حدود نصف تا یک پیمانه) بین ۱۰ تا ۱۵ گرم کربوهیدرات دارند که برای اکثر نسخه‌های رژیم لوکرب قابل جای‌گذاری در برنامه‌ی روزانه است.

میوه‌هایی که باید در مصرفشان محتاط‌تر باشید یا در حجم کم مصرف کنید:

• موز رسیده
• انبه
• آناناس
• هندوانه و خربزه
• انگور (به دلیل حجم بالای قند در واحد وزن)
• میوه‌های خشک‌شده مثل خرما و کشمش (چون آب آن‌ها گرفته شده، قند در واحد وزن غلیظ‌تر می‌شود)
• آب‌میوه‌های صنعتی و طبیعی (چون فیبر میوه از بین رفته و قند به سرعت جذب می‌شود)

یک نکته‌ی عملی: میوه را هیچ‌وقت به‌تنهایی و با معده‌ی خالی نخورید.

اگر یک سیب را همراه با چند دانه بادام یا یک قاشق کره‌ی بادام‌زمینی میل کنید، سرعت ورود قند به خون به‌طور محسوسی کاهش می‌یابد؛ این ترکیب ساده باعث می‌شود انسولین به‌جای یک موج تند، به‌صورت ملایم و کنترل‌شده ترشح شود.

همین مکانیسم در افراد مبتلا به مقاومت به انسولین یا سندروم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS) اهمیت دوچندان پیدا می‌کند، چون نوسان شدید انسولین می‌تواند مستقیماً روی تولید آندروژن‌ها و بی‌نظمی قاعدگی اثر بگذارد.

اگر رژیم کتوژنیک سخت‌گیرانه دارید (زیر ۵۰ گرم کربوهیدرات در روز)، حتی همین میوه‌های کم‌قند هم باید در حجم بسیار محدود و شاید فقط چند بار در هفته مصرف شوند؛ اما در نسخه‌ی معمول رژیم لوکرب، یک تا دو وعده میوه‌ی کم‌GI در روز، بدون نگرانی خاصی قابل گنجاندن است.

برنامه هفتگی رژیم غذایی لوکرب 📅

یکی از بزرگ‌ترین دلایل شکست در رژیم لوکرب این است که افراد فقط می‌دانند «چی نخورند» ولی نمی‌دانند «به‌جایش چی بخورند».

برای همین یک الگوی هفتگی نمونه طراحی شده که می‌توانید بر اساس ذائقه‌ی خودتان آن را شخصی‌سازی کنید.

این برنامه حول محور ۵۰ تا ۱۰۰ گرم کربوهیدرات خالص در روز طراحی شده که برای اکثر بزرگسالان سالم، نقطه‌ی شروع مناسبی است؛ اگر دیابت دارید، دارو مصرف می‌کنید یا باردار هستید، پیش از شروع حتماً با پزشک یا کارشناس تغذیه‌ی خودتان مشورت کنید، چون ممکن است دوز داروها نیاز به تنظیم مجدد داشته باشد.

شنبه

صبحانه: دو عدد تخم‌مرغ آب‌پز یا نیمرو، یک کاسه سبزی خوردن، چند عدد گردو

ناهار: سینه‌ی مرغ گریل‌شده، سالاد کاهو و خیار و گوجه با روغن زیتون، کمی ماست پرچرب

عصرانه: یک گلابی کوچک، چند عدد بادام

شام: ماهی سالمون یا قزل‌آلای کبابی، کلم‌بروکلی بخارپز

یکشنبه

صبحانه: املت اسفناج و پنیر، گوجه‌فرنگی

ناهار: خورشت مرغ یا گوشت کم‌روغن (بدون سیب‌زمینی و لوبیای زیاد) همراه سبزیجات

عصرانه: توت‌فرنگی به همراه چند تکه گردو

شام: سالاد مرغ با آووکادو و روغن زیتون

دوشنبه

صبحانه: ماست یونانی پرچرب، کمی توت‌فرنگی یا تمشک

ناهار: کباب کوبیده یا برگ بدون نان، همراه سالاد شیرازی

عصرانه: تخم‌مرغ آب‌پز

شام: سوپ سبزیجات با تکه‌های مرغ

سه‌شنبه

صبحانه: پنیر و گردو، خیار و گوجه

ناهار: ماهی کبابی، سبزیجات بخارپز (کدو، بادمجان، فلفل)

عصرانه: چند دانه گیلاس یا آلبالو

شام: املت قارچ و پنیر

چهارشنبه

صبحانه: اسموتی کم‌کربوهیدرات (اسفناج، آووکادو، شیر بادام بدون شکر)

ناهار: جوجه‌کباب بدون نان، سالاد فصل

عصرانه: یک مشت کوچک بادام و پسته

شام: تاس‌کباب سبزیجات با گوشت چرخ‌کرده کم‌چرب

پنج‌شنبه

صبحانه: تخم‌مرغ، آووکادوی له‌شده روی برگ کاهو به‌جای نان

ناهار: خوراک مرغ و قارچ با کره

عصرانه: یک هلو یا شلیل

شام: ماهی، سالاد کلم

جمعه

صبحانه: نیمرو با کره و پنیر

ناهار: خوراک گوشت و سبزیجات کم‌نشاسته (بدون برنج یا با مقدار خیلی کم برنج قهوه‌ای)

عصرانه: چند حبه گردو و بادام

شام: سالاد تن‌ماهی با روغن زیتون و سبزیجات برگ‌سبز

نکته‌ی مهم این است که تعداد وعده‌ها و حجم غذا باید متناسب با قد، وزن، سطح فعالیت بدنی و هدف شما (کاهش وزن، حفظ وزن یا افزایش وزن عضلانی) تنظیم شود؛ این جدول فقط یک الگوی نمونه برای آشنایی با ترکیب صحیح وعده‌هاست، نه یک نسخه‌ی ثابت برای همه.

با رژیم لوکرب چقدر وزن کم می‌کنیم؟ ⚖️

این سوالی است که تقریباً هر کسی پیش از شروع رژیم لوکرب می‌پرسد، و پاسخ صادقانه این است: «بستگی دارد». اما به‌جای حدس زدن، بهتر است به داده‌های واقعی نگاه کنیم.

در هفته‌ی اول رژیم لوکرب، بخش قابل‌توجهی از کاهش وزن در واقع کاهش آب بدن است، نه چربی. وقتی کربوهیدرات کم می‌شود، ذخایر گلیکوژن کبد و عضله (که هر گرم آن با ۲ تا ۳ گرم آب همراه است) تخلیه می‌شود و همین موضوع باعث می‌شود در روزهای اول، عدد ترازو سریع پایین بیاید.

این افت اولیه معمولاً بین ۱ تا ۳ کیلوگرم است و طبیعی است که بعد از آن، روند کاهش وزن کندتر شود.

بعد از این مرحله، کاهش وزن واقعی (چربی) شروع می‌شود. متاآنالیزی که ۳۳ کارآزمایی بالینی و نزدیک به ۴۰۰۰ نفر را بررسی کرده بود، نشان داد افرادی که حداقل ۶ ماه رژیم کم‌کربوهیدرات را رعایت کردند، به‌طور میانگین حدود ۱.۳ کیلوگرم بیشتر از گروه رژیم کم‌چرب وزن کم کردند؛ فشار خون و تری‌گلیسیرید هم در گروه لوکرب بهبود بیشتری داشت.

در پژوهشی دیگر روی بیماران دیابت نوع دو، رژیم لوکرب همراه با پشتیبانی دیجیتال در ۳ ماه اول حدود ۲.۶ کیلوگرم کاهش وزن بیشتری نسبت به مراقبت معمول ایجاد کرد، هرچند این اختلاف در پیگیری یک‌ساله کم‌رنگ‌تر شد. این یافته دقیقاً همان چیزی است که در عمل هم بارها دیده می‌شود: نتیجه‌ی کوتاه‌مدت رژیم لوکرب معمولاً چشمگیر است، اما حفظ آن در بلندمدت به عادت‌سازی واقعی نیاز دارد، نه فقط محدودیت موقت.

از نظر بیوشیمیایی، اثرگذاری این رژیم فقط ناشی از «کالری کمتر» نیست؛ کاهش کربوهیدرات باعث افت سطح انسولین پایه می‌شود، و چون انسولین هورمونی است که چربی را در سلول‌های چربی «قفل» می‌کند، با پایین آمدن آن، بدن راحت‌تر به چربی‌های ذخیره‌شده دسترسی پیدا می‌کند و آن‌ها را برای انرژی می‌سوزاند.

در افرادی که مقاومت به انسولین یا سندروم متابولیک دارند، این رژیم می‌تواند هموگلوبین A1c و قند ناشتا را هم به‌طور معناداری بهبود بدهد.

اما یک نکته‌ی واقع‌بینانه: میزان کاهش وزن در هرکسی یکسان نیست.

کسی که مقاومت به انسولین شدید یا اختلال هورمونی زمینه‌ای (مثل کم‌کاری تیروئید یا PCOS) دارد، ممکن است با وجود رعایت دقیق رژیم، کندتر از دیگران وزن کم کند، چون مسئله فقط کربوهیدرات نیست، بلکه تعادل کلی هورمون‌های بدن است.

البته که رعایت این نکات عالی است، اما اگر به دنبال یک نقشه راه دقیق و گام‌به‌گام برای تنظیم همیشگی هورمون‌ها هستید، ما در دوره جامع سلامتی هارمونی هورمون‌ها دقیقاً همین مسیر را آموزش داده‌ایم.

به‌طور کلی، یک بازه‌ی واقع‌بینانه برای اکثر افراد این است: در ماه اول بین ۲ تا ۵ کیلوگرم (شامل آب و چربی)، و از ماه دوم به بعد، حدود نیم تا یک کیلوگرم چربی خالص در هفته، به شرط رعایت مداوم برنامه، کیفیت خواب و مدیریت استرس؛ استرس مزمن هم خودش مستقیماً روی کورتیزول و اشتها اثر می‌گذارد و می‌تواند روند کاهش وزن را کند کند.

مواد غذایی مجاز در رژیم لوکرب 🥗

برای شروع بدون سردرگمی، بهتر است یک تصویر ذهنی ساده از بشقاب غذایی داشته باشید: نیمی از بشقاب سبزیجات غیرنشاسته‌ای، یک‌چهارم پروتئین باکیفیت، و یک‌چهارم چربی سالم یا کربوهیدرات پیچیده‌ی کم‌حجم.

پروتئین‌های مجاز:

• تخم‌مرغ کامل
• مرغ و بوقلمون
• انواع ماهی، به‌ویژه ماهی‌های چرب مثل سالمون و ساردین که امگا-۳ بالایی دارند
• گوشت قرمز کم‌چرب در حد متعادل
• پنیر و لبنیات پرچرب (در حد اعتدال)
• حبوبات کم‌نشاسته مثل عدس، در حجم محدود

چربی‌های سالم مجاز:

• روغن زیتون
• آووکادو
• کره و روغن نارگیل (در حد متعادل)
• انواع مغزها: گردو، بادام، پسته، فندق
• دانه‌ها: تخم کدو، تخم آفتابگردان، چیا

سبزیجات غیرنشاسته‌ای (تقریباً بدون محدودیت):

• کاهو، اسفناج، کلم، کلم‌بروکلی
• خیار، گوجه‌فرنگی، فلفل دلمه‌ای
• قارچ، کدو، بادمجان
• کرفس و تره

لبنیات مجاز (با احتیاط در مقدار):

• ماست ساده پرچرب (بدون شکر افزوده)
• پنیرهای طبیعی
• شیر پرچرب در حجم کم

دمنوش‌های مناسب این رژیم:

• چای سبز
• دارچین
• زنجبیل و نعناع

در مقابل، مواردی که باید به‌طور جدی محدود یا حذف شوند:

• نان، برنج سفید، ماکارونی و سایر غلات تصفیه‌شده
• شکر، عسل، نوشابه و آبمیوه‌های صنعتی
• سیب‌زمینی، ذرت و سایر سبزیجات پرنشاسته در حجم بالا
• شیرینی، کیک، بیسکویت و فرآورده‌های آردی
• میوه‌های خشک و آب‌میوه‌های تغلیظ‌شده

یک اشتباه رایج این است که افراد فکر می‌کنند «کم‌کربوهیدرات» یعنی «هرچقدر پروتئین و چربی خواستم می‌خورم».

اما کیفیت منبع غذایی هم اهمیت دارد؛ بهتر است چربی‌ها بیشتر از منابع گیاهی و ماهی تأمین شوند و گوشت قرمز فرآوری‌شده (مثل سوسیس و کالباس) در این الگو جایی نداشته باشد، چون این نوع فرآورده‌ها با وجود کربوهیدرات پایین، اثر منفی روی سلامت قلب و عروق دارند.

چگونه مصرف کربوهیدرات را کم کنیم 🥑

تصمیم به شروع رژیم کم‌کربوهیدرات آسان است؛ سخت‌ترین بخش، اجرای درست و پایدار آن است.

کاهش ناگهانی و شدید کربوهیدرات، بدون برنامه‌ریزی، معمولاً به علائمی مثل سردرد، خستگی و بی‌حوصلگی در روزهای اول می‌انجامد که به آن «آنفولانزای کتو» (Keto Flu) گفته می‌شود؛ این علائم بیشتر ناشی از افت سریع آب و الکترولیت‌ها (سدیم، پتاسیم، منیزیم) در پی تخلیه‌ی گلیکوژن است، نه خطرناک بودن رژیم.

برای اجرای اصولی و کم‌عارضه، این مراحل را به‌ترتیب پیش بگیرید:

۱. به‌جای قطع ناگهانی، کاهش تدریجی را انتخاب کنید.

در هفته‌ی اول، به‌جای حذف کامل نان و برنج، مقدار آن‌ها را نصف کنید.

بدن فرصت پیدا می‌کند خودش را با منبع سوخت جدید (چربی) وفق دهد و از شوک متابولیک جلوگیری می‌شود.

۲. کربوهیدرات خالص را یاد بگیرید، نه فقط کربوهیدرات کل.

کربوهیدرات خالص از این فرمول به دست می‌آید: کربوهیدرات کل منهای فیبر.

چون فیبر روی قند خون اثر منفی ندارد و حتی جذب قندهای دیگر را کند می‌کند، تمرکز روی کربوهیدرات خالص باعث می‌شود بدون نگرانی از حذف کامل سبزیجات فیبردار، کربوهیدرات مؤثر را کنترل کنید.

۳. غلات تصفیه‌شده را با سبزیجات و پروتئین جایگزین کنید.

به‌جای نان همراه غذا، حجم سبزیجات بشقاب را دو برابر کنید. به‌جای برنج سفید، از کلم‌پیچ خردشده یا گل‌کلم رنده‌شده (به‌عنوان جایگزین برنج) استفاده کنید.

۴. هر وعده را با پروتئین یا چربی سالم شروع کنید.

همان‌طور که در بخش میوه‌ها اشاره شد، پروتئین و چربی سرعت جذب قند را کم می‌کنند و احساس سیری را طولانی‌تر می‌کنند؛ این کار به‌طور طبیعی ولع مصرف کربوهیدرات را در طول روز کاهش می‌دهد.

۵. قندهای پنهان را شناسایی کنید.

سس‌های آماده، کچاپ، نوشیدنی‌های انرژی‌زا و حتی برخی محصولات با برچسب «رژیمی» می‌توانند حاوی مقدار قابل‌توجهی قند مخفی باشند. عادت به خواندن برچسب تغذیه‌ای (به‌ویژه ردیف کربوهیدرات و قند) یکی از مؤثرترین ابزارهای کنترل مصرف روزانه است.

۶. آب و الکترولیت کافی دریافت کنید.

در هفته‌ی اول، مصرف کمی نمک بیشتر (در حد متعادل و با توجه به فشار خون فرد) و آب کافی، از بروز علائم آنفولانزای کتو جلوگیری می‌کند.

۷. برنامه‌ی غذایی هفتگی از قبل آماده کنید.

همان‌طور که در بخش برنامه‌ی هفتگی دیدید، داشتن یک الگوی از پیش‌تعیین‌شده، احتمال انتخاب‌های ناگهانی و پرکربوهیدرات (مثل سفارش فست‌فود) را به‌شدت کاهش می‌دهد.

نکته‌ی پایانی این است که کاهش کربوهیدرات نباید به‌قیمت حذف کامل گروه‌های غذایی مهم یا ایجاد استرس روانی درباره‌ی غذا خوردن تمام شود؛ هدف نهایی، رسیدن به یک الگوی پایدار و قابل‌تکرار است که بتوانید سال‌ها آن را حفظ کنید، نه یک محدودیت شدید و کوتاه‌مدت.

رژیم کم‌کربوهیدرات، وقتی اصولی و متناسب با شرایط بدنی هر فرد اجرا شود، می‌تواند ابزار قدرتمندی برای بهبود حساسیت به انسولین، کنترل قند خون و کاهش وزن پایدار باشد؛ اما مثل هر رژیم دیگری، نتیجه‌ی نهایی آن به تداوم، کیفیت منابع غذایی و توجه به وضعیت هورمونی فرد بستگی دارد.

اگر بیماری زمینه‌ای دارید، دارو مصرف می‌کنید یا باردار هستید، پیش از هر تغییر اساسی در رژیم غذایی حتماً با پزشک یا متخصص تغذیه‌ی خودتان مشورت کنید.

پاسخ به سوالات رایج: ❓

گزیده منابع: 📚

lei L, Huang J, Zhang L, Hong Y, Hui S, Yang J.

Effects of low-carbohydrate diets versus low-fat diets on metabolic risk factors in overweight and obese adults: a meta-analysis of randomized controlled trials. Front Nutr. 2022;9:935234.

Tian W, Cao S, Guan Y, Zhang Z, Liu Q, Ju J, Xi R, Bai R.

The effects of low-carbohydrate diet on glucose and lipid metabolism in overweight or obese patients with T2DM: a meta-analysis of randomized controlled trials. Front Nutr. 2025;11:1516086.

Johnson C, Garipoğlu G, Jeanes Y, Frontino G, Costabile A.

The role of diet, glycaemic index and glucose control in polycystic ovary syndrome (PCOS) management and mechanisms of progression. Curr Nutr Rep. 2025;14(1):8.

Morris E, Scragg J, Stevens R, Albury C, Aveyard P, Jebb SA.

A randomised controlled trial of a low-carbohydrate digitally-supported weight loss programme for type 2 diabetes. NPJ Digit Med. 2025.

Ren Y, Sun S, Su Y, Ying C, Luo H.

Effect of fruit on glucose control in diabetes mellitus: a meta-analysis of nineteen randomized controlled trials. Front Endocrinol (Lausanne). 2023;14:1174545.